HOLLANDA YARGISI
Zeynel ILICA
Aydın Bölge İdare Mahkemesi
Başkanı
(Hollanda) Roermond Mahkemesi ile Aydın Adli-idari yargısı ikili işbirliği çerçevesinde düzenlenen 22-24 Nisan 2008 tarihleri arasındaki çalışma ziyaretine Avrupa birliği Genel Müdürlüğü vasıtasıyla Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Tetkik hakimi Bünyamin Alper Eşki, Aydın Cumhuriyet Başsavcısı Sabri Beytorun, Aydın Ağır Ceza Mahkemesi Başkanı Kemal Yılmaz, Aydın Bölge İdare Mahkemesi Başkanı Zeynel Ilıca, Aydın Aile Mahkemesi Hakimi Bedriye Yeşim Özerol, Aydın İş Mahkemesi Hakimi Belma Doğru’nun katılımıyla 21-25 nisan 2008 tarihleri arasında Den Haag (Lahey)-Amsterdam-Maastricht-Roermond arasında tahmin edemeyeceğimiz bir başarı, karşılıklı bilgi ve görüş alış verişi, dostluk içerisinde gerçekleştirilmiştir.
Bu çalışma ziyareti sadece Aydın ve Roermond mahkemeleri arasında gerçekleştirilmiş olsa da Hollanda Devleti ile Türkiye Cumhuriyeti Devleti arasında her iki toplumun kültürel, siyasal ve yargısal faaliyetlerini anlamaları, tanımaları eksiklerini ve fazlalıklarını görmeleri açısından çok yararlı geçmiştir. Yöresel ölçüde Türkiye’den bildiğim kadarıyla ilk defa bire bir mahkemeler arası bir çalışma ziyareti gerçekleştirilmiştir. (Ekim 2007) tarihinde Roermond mahkemesinden mahkeme başkanı ve işletme müdürü ile üç hakimden oluşan bir heyeti kendi imkanlarımızla Aydın’da ağırlamıştık.
İki günlük çalışma ziyaretinde bulundular. O kadar iyi bir ağırlama ve çalışma ziyareti yapılmış ki; altı ay gibi kısa bir süre sonra bizi davet ettiler. Onlarda çok memnun kalmışlar ve bu hususu sık sık dile getirdiler. Yargı sistemlerimiz çok farklı ama hayretle ve heyecanla bizleri izlediler. Bizim Avrupa Birliğine girmemizi pozitif buluyorlar. Yargı sistemimizdeki gerek yasal, gerekse fiziki mekan, teknolojik yenilikler gibi nedenlerle olumlu yapılan gelişimler sayesinde UYAP, SMS’in yargıda kullanılması gibi farklılıklarımızı hayretle karşıladılar. Şimdiye kadar Türk heyetleri her platformda sorgulanır durumda iken çoğu zaman sistemlerini biz sorguladık. Hiç eziklik duymadan gerçeği kabul ettiler.
Gerek davranışlarımız, gerekse bilgi ve tecrübelerimiz ile Türkiye’yi en iyi şekilde temsil ettiğimizi ve bizi yanlış tanıdıklarını itiraf ettiklerinden anladık. Adalet Bakan Yardımcısı Nebahat Albayrak’tan sekreterine kadar hepsinin hayretine mücib olduk. Bu vesile ile çalışma ziyaretine katılan heyet üyelerimize teşekkürlerimi sunuyorum.
Bu çalışma ziyareti sonunda bu tür ziyaretlerin sık sık tekrarlanması, karşılıklı bilgi alışverişlerinin her seviyede devam etmesi ve en kısa zamanda bir hakim ile bir sekreterin Aydın’a gelmesi bizden de bir hakim ile sekreterin bir aylık gibi sürelerle çalışma ziyaretlerinde bulunmaları temenni edildi.Şu hususu açıklamada yarar görüyorum. Hollanda’da sekreterlik çok önemli Kararların yazılması, ara kararların yapılması, duruşmalara katılması gibi çok fonksiyonları bulunuyor .
Hollanda’da yargı bizim yargı sistemimiz ile çok farklılık arz etmektedir.Orada yargı birliliği mevcuttur. İdari yargı adli yargının içerisinde bir bölümdür. Savcılık tamamen ayrı binalarda, doğrudan Bakanlığa bağlıdır.
Hakimler bizdeki Hakimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna benzer bir kurum olan Adli Yargı Komisyonu (Yargı Konseyi)na bağlılar.
Mahkemeler kendi organizasyonlarını kendileri yapıyorlar. Yargı Konseyi (Adli Yargı Komisyonu) mahkemelerin bütçe tahsisi, mali konuların idaresi konusunda destek veriyor . Mahkemelerin işletme idaresini ve mali idareyi denetliyor. Yargıda birliği sağlıyor. Siyasal ve toplumsal müzakerelerde sözcü ve irtibat noktası oluyor. Adli Yargı Komisyonu (Yargı Konseyi) yargı mensuplarının seçimini, eğitimini, atamasını, yargının kalitesinin yükseltilmesi konusunda yetkili.
Hakimlerin usuli işlemlerle uğraşıp zaman kaybetmemesi için hukuk fakültesi mezunu hakim yardımcılığı müessesi getirilmiş. Mahkemelerin mali, idari, personel işleri ile hakimler ilgilenmiyorlar. Hakimler sadece yargısal faaliyetlerle ilgileniyorlar.
Şimdi sizlere Hollanda yargısı ve Roermond Mahkemesi hakkında kısaca bilgi vermeye çalışacağım.